Archiwa tagu: pesymizm

O poezji Julii Hartwig. Stacja VIII

Julia Hartwig (ur. 1921 r. w Lublinie)

Julia Hartwig (ur. 1921 r. w Lublinie)

Poezję Julii Hartwig (ur. 1921 r.) porównałbym do kostki Rubika, która wymaga nie tylko cierpliwości, ale również opracowanej metody kolorystycznego dopasowania wszystkich ruchomych elementów. Nie jest to poezja dla pani Jasi z baru mlecznego, ekspedientki w modnym sklepie odzieżowym czy Janka z zajezdni komunikacji miejskiej, o czym sama autorka mówiła w wywiadzie dla Telewizji Literackiej TVL, portalu społecznościowego poświęconego literaturze.

Continue reading “O poezji Julii Hartwig. Stacja VIII” »

Jaume Cabré – o historii trudnej i wieloznacznej

Tytuł recenzji: „Wyznaję” Juame Cabre
Autor: Jarosław Czechowicz
Dostęp: recenzja ukazała się na – Krytycznym okiem 
__________________
Książka "Wyznaję" w ciągu tygodnia znalazła się na liście bestsellerów w Empiku

Książka Wyznaję w ciągu tygodnia znalazła się na liście bestsellerów w Empiku

Tej monumentalnej powieści nie jest potrzebne równie monumentalne jej omówienie. Dlaczego? Dlatego, że to głównie historia pytań, a nie odpowiedzi. Tych zadawanych przez narratora oraz wszystkich, jakie padają z ust rozlicznych bohaterów. „Wyznaję” to zagadka. Pod jednym słowem ukryła się historia wieloznaczna i trudna do opowiedzenia. Recenzenci usiłują do czegoś ją porównać, mniej lub bardziej trafnie zestawić ze znanymi nazwiskami, technikami pisarskimi; z historią idei i cywilizacji, z pojęciem zła, niesprawiedliwości i utraty, o jakich pisano już wielokrotnie, bo mało które tematy są tak wdzięczne literacko i w gruncie rzeczy tak powierzchownie jedynie spenetrowane. Machina promocyjna wtłoczyła w świadomość czytelnika książkę, której nie można zdefiniować. Jaume Cabré stworzył ewolucyjne w swej strukturze dzieło sztuki. Tak, to dzieło sztuki; polifoniczne, misternie skonstruowane, pozostawiające poczucie niedosytu, ale przede wszystkim niepokoju, bo poruszone zagadnienia zgłębiane są w atmosferze lęku, niepewności i z wszechobecną świadomością tego, iż czas upływa nieuchronnie, a ta narracja nieśmiało próbuje go zatrzymać, podejmując próby tyleż niemożliwe, co mocno spektakularne.

Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Konflikt między sztuką dla sztuki a sztuką zaangażowaną i masową w sposób szczególny zajmował Pawła Hostowca, który w swoich esejach wykazał ubezwłasnowolnienie pisarzy skazanych na kapitalizm, komercję i… maszyny drukarskie. I właśnie o tym w kolejnej odsłonie wątków pesymistycznych i katastroficznych w dorobku literackim wybitego polskiego eseisty XX wieku – Jerzego Stempowskiego (ps. Pawła Hostowca).

O cudownej symbiozie literatury z maszyną

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)” »

Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)

 Korzenie pesymizmu europejskiego – sceptycyzm (Pirron)

Ps. Paweł Hostowiec (1893-1969). Uznany za najwybitniejszego polskiego eseistę XX wieku.

Pesymizm jako postawa filozoficzna wobec życia, wyraża negatywną ocenę na otaczającą rzeczywistość. W stosunku do przyszłości charakteryzuje go brak wiary w postęp społeczny oraz w celowość życia i jego wartości. Chcąc szukać początków pesymizmu w kulturze europejskiej, warto wspomnieć o sceptykach, którzy obok stoików oraz epikurejczyków stanowili jeden z największych obrazów filozoficznych epoki hellenistycznej. Jednym z głównych przedstawicieli sceptycyzmu był grecki malarz żyjący około 376-286 r. p.n.e. – Pirron. Pirron „[…] zajął w filozofii postawę sceptyczną w przekonaniu, że ona jedna zapewni szczęście, zapewnia bowiem spokój, a szczęście jest w spokoju”[1]. Przekonania starożytnego filozofa o spokoju gwarantującym szczęście, nawiązują zapewne do szkoły stoickiej i jej głównego przedstawiciela Zenona z Kition (336-264 r. p.n.e.), który zakładał, że człowiek poprzez niezależność emocjonalną  powinien odciąć się od świata. Sposobem na pozyskanie spokoju jest niewzruszona postawa wobec tego wszystkiego, co przynosi los. I tak, jak empatia jest zdolnością do współodczuwania stanów emocjonalnych drugiego człowieka, tak stoicy afirmują stan zupełnej bezemocjonalności, nazywany dalej apatią. Człowiek powinien być panem samego siebie, odporny na skrajną euforię czy stany melancholijne. Podobnie sceptyk „[…] przekonawszy się, że jest niezdolny do rozstrzygania o jakiejkolwiek kwestii, nie zabiera głosu i ta powściągliwość zapewnia mu spokój”[2].

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)” »