Archiwa tagu: A. Michnik

„Rok w rozmowie” – J. Czechowicz [RECENZJA]

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem Jarosława Czechowicza jest zbiorem rzeczywiście – jak przekonuje krótka rekomendacja literaturoznawczyni Anny Marchewki – imponującym. Autorowi udało się dotrzeć do współczesnych pisarzy i publicystów oraz skłonić ich do rozmowy – rozmowy, podczas której prowadzący – jak czytamy w kolejnym blurbie – „wierci dziurę w brzuchu” (tym razem Marcin Wilk). Pozycje zareklamowały jeszcze dwa nazwiska – Robert Ostaszewski oraz Agnieszka Wolny-Hamkało. Pierwszy podkreśla ideę sensownej rozmowy w Roku, druga porównała dobór pytań i pytanych do małego śledztwa. I wszystko, wbrew celom okładkowych streszczeń, się zgadza. Gdyby jednak książce przyjrzeć się bliżej (owym krytycznym okiem) – nic się nie zgadza. 

Rok w rozmowie nie jest efektem, jak chcą tego co niektórzy komentatorzy (o zbiorze nie powstała jak dotąd rzeczowa recenzja), „amerykańskiego snu”, a Jarosław Czechowicz, obrazowo ujmując, nie urwał się z choinki. Autor od kilku lat prowadzi niezależnego bloga krytycznoliterackiego „Krytycznym okiem”, na którym dzisiaj możemy znaleźć bogaty i merytorycznie opracowany materiał z omówieniami i recenzjami literatury współczesnej. Wśród autorów piszących w tak zwanej blogosferze, prace J. Czechowicza wybijają się systematycznością, wnikliwością, dobrym smakiem (książki, które wymagają od czytelnika przynajmniej minimalnego wysiłku intelektualnego) oraz szczerością. Zwieńczeniem wieloletniej ciężkiej pracy jest zbiór wydany przez Simple Publishing (tytuł nie jest przypadkowy, odsyła do autorskiego bloga i cyklu „wywiad miesiąca”). Jarosławowi Czechowiczowi nie udało się „dotrzeć” do trzynastu nazwisk prozy i publicystyki. Rok w rozmowie jest uzupełnieniem ocen i interpretacji dotychczasowego dorobku recenzenckiego; jest paralelnym dialogiem między autorami, fikcją literacką a odbiorcami. Innymi słowy tak jak nie ma prawa istnieć uczeń bez swojego mistrza, tak spuścizna literacka nie może się obejść bez krytyki literackiej. Rok w rozmowie, cenne kompendium charakterów i poglądów, jest zatem konsekwencją stanu życia literackiego, a nie spełnieniem marzenia (cóż obchodzą nas czyjeś marzenia?).

Continue reading “„Rok w rozmowie” – J. Czechowicz [RECENZJA]” »

„Kim są Polacy” – Bielik-Robson, Michnik, Czapliński

Bielik-Robson A., Czapliński P., Michnik A., Kim są Polacy, Wydaw. AGORA, Warszawa 2013

Bielik-Robson A., Czapliński P., Michnik A., Kim są Polacy, Wydaw. AGORA, Warszawa 2013

Kim są Polacy jest zbiorem rozmów (właściwie tylko jedna rozmowa z Adamem Michnikiem) oraz esejów polskich intelektualistów. Książka ważna i potrzebna, szczególnie dzisiaj, w dobie zaniku krytycznego myślenia oraz antydialogu, namiętnie wykrzykującego swoje racje i unicestwiającego demokratyczny, nowoczesny dyskurs. Głos w sprawie polskiego patriotyzmu, polskiej tożsamości (jeśli taka istnieje i kształtuje świadomość Polaka) oraz zawiłych, często wzajemnie skonfliktowanych i wewnętrznie podzielonych dziejów historii zabiera Adam Michnik, poeta, eseista i prozaik Adam Zagajewski, polska filozof Agata Bielik-Robson czy bp Grzegorz Ryś. Pozostałe nazwiska, niewątpliwie wielkie i wprawiające w ruch polską myśl krytyczną, pozostawiam jedynie enumeracji: Przemysław Czapliński (krytyk literacki), Janusz Tazbir (badacz historii staropolskiej) oraz Joanna Tokarska-Bakir (antropolog kultury) – zaprezentowane eseje albo powtarzały już wcześniej wyartykułowany problem (mesjanistycznego patriotyzmu czy antysemityzmu), albo diagnozowały, dobrze znane uczniowi w liceum, choroby i wady I Rzeczypospolitej (esej historyczny J. Tazbira). Wartość Kim są Polacy konstytuuje nie tylko zasadność próby odpowiedzi na pytanie postawione w tytule, ale merytoryczna i erudycyjna zawartość prac wszystkich, z wyjątkiem polemiki ab G. Rysia, autorów zbioru. Obfite obwarowanie intertekstualnymi nawiązaniami do dorobku literackiego-filozoficznego (A. Mickiewicz, J. Słowacki, C. Norwid, W. Gombrowicz czy Cz. Miłosz) oraz humanistyczna terminologia odsłaniają czytelnikowi sprawną realizację literacko-publicystycznego eseju; jednak grający pierwsze skrzypce językowy elitaryzm w tego rodzaju pracach stawia zbiór poza zasięgiem pani Jadzi z pobliskiego kiosku czy pana Tadka z sąsiedniego gospodarstwa.

Continue reading “„Kim są Polacy” – Bielik-Robson, Michnik, Czapliński” »