Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)

 Korzenie pesymizmu europejskiego – sceptycyzm (Pirron)

Ps. Paweł Hostowiec (1893-1969). Uznany za najwybitniejszego polskiego eseistę XX wieku.

Pesymizm jako postawa filozoficzna wobec życia, wyraża negatywną ocenę na otaczającą rzeczywistość. W stosunku do przyszłości charakteryzuje go brak wiary w postęp społeczny oraz w celowość życia i jego wartości. Chcąc szukać początków pesymizmu w kulturze europejskiej, warto wspomnieć o sceptykach, którzy obok stoików oraz epikurejczyków stanowili jeden z największych obrazów filozoficznych epoki hellenistycznej. Jednym z głównych przedstawicieli sceptycyzmu był grecki malarz żyjący około 376-286 r. p.n.e. – Pirron. Pirron „[…] zajął w filozofii postawę sceptyczną w przekonaniu, że ona jedna zapewni szczęście, zapewnia bowiem spokój, a szczęście jest w spokoju”[1]. Przekonania starożytnego filozofa o spokoju gwarantującym szczęście, nawiązują zapewne do szkoły stoickiej i jej głównego przedstawiciela Zenona z Kition (336-264 r. p.n.e.), który zakładał, że człowiek poprzez niezależność emocjonalną  powinien odciąć się od świata. Sposobem na pozyskanie spokoju jest niewzruszona postawa wobec tego wszystkiego, co przynosi los. I tak, jak empatia jest zdolnością do współodczuwania stanów emocjonalnych drugiego człowieka, tak stoicy afirmują stan zupełnej bezemocjonalności, nazywany dalej apatią. Człowiek powinien być panem samego siebie, odporny na skrajną euforię czy stany melancholijne. Podobnie sceptyk „[…] przekonawszy się, że jest niezdolny do rozstrzygania o jakiejkolwiek kwestii, nie zabiera głosu i ta powściągliwość zapewnia mu spokój”[2].

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)” »

Literatura – Filozofia – Kultura