Kanibalizm kulturowy, polityczny i nie tylko (masakra w Szczecinie)

Jedzenie ludzkiego mięsa (antropofagia) może być szkodliwe dla zdrowia.

Jedzenie ludzkiego mięsa (antropofagia) może być szkodliwe dla zdrowia.

Kanibalizm do dziś kojarzony z kultowym horrorem Cannibal Holocaust (1980 r.) w reż. R. Deodato, który jako jeden z pierwszych reżyserów nakręcił film na zasadzie dokumentu. O czym opowiadam film? Jak sama nazwa wskazuje o kanibalach, tubylcach Amazonii, którzy zjedli, dosłownie, dokumentalistów.

Kanibalizm był, jest i będzie w naszej ponowoczesnej kulturze tematem, po który chętnie sięga film oraz książka. Dla niektórych praktyka zjadania osobników tego samego gatunku jest oznaką poważnego schorzenia umysłowego, patologii. Większość z nas takich barbarzyńców i zwyrodnialców wsadziłaby do więzienia na czas nieograniczony, inni może od razu nadzialiby na pal, bowiem po co wydawać mamonę w błoto dla więziennej, nieskutecznej resocjalizacji i reedukacji? Sprawa nie jest jednak tak oczywista, na jaką wygląda.

Continue reading “Kanibalizm kulturowy, polityczny i nie tylko (masakra w Szczecinie)” »

O miłości. Teorie filozoficzno-teologiczne (od Platona do Fromma)

Czym jest miłość? Właściwie niewiele o niej wiemy, gdyż – posłużę się porównaniem Andrzeja Sapkowskiego – „[…] z miłością jest jak z gruszką. Jest słodka i ma kształt. Spróbuj zdefiniować kształt gruszki”. Z drugiej strony miłość nie zawsze jest słodka, czasami cierpka, i jak gruszka może stanąć w gardle. Jedno natomiast wiemy – miłość jest specyficznym archetypem tak często podejmowanym w literaturze, filozofii i innych sztukach, bowiem przy całym znoju ludzkiego życia – pragniemy miłości, tęsknimy za nią. Tęsknimy za utraconą krainą wiecznej szczęśliwości…

Tanatos (zło, egoizm) wałczący z Erosem (dobro, miłość). W mitologii greckiej Eros wyłonił się z Chaosu jako siła rozmanżania.

Platońska teoria dwóch erosów

Starożytny filozof założył, że w człowieku ścierają się ze sobą dwie siły. Jedna z nich uszlachetnia (Eros) i wynosi człowieka na wyższy poziom poznania; druga natomiast skłania do działań egoistycznych (Tanatos).

Continue reading “O miłości. Teorie filozoficzno-teologiczne (od Platona do Fromma)” »

Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Konflikt między sztuką dla sztuki a sztuką zaangażowaną i masową w sposób szczególny zajmował Pawła Hostowca, który w swoich esejach wykazał ubezwłasnowolnienie pisarzy skazanych na kapitalizm, komercję i… maszyny drukarskie. I właśnie o tym w kolejnej odsłonie wątków pesymistycznych i katastroficznych w dorobku literackim wybitego polskiego eseisty XX wieku – Jerzego Stempowskiego (ps. Pawła Hostowca).

O cudownej symbiozie literatury z maszyną

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)” »

Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)

 Korzenie pesymizmu europejskiego – sceptycyzm (Pirron)

Ps. Paweł Hostowiec (1893-1969). Uznany za najwybitniejszego polskiego eseistę XX wieku.

Pesymizm jako postawa filozoficzna wobec życia, wyraża negatywną ocenę na otaczającą rzeczywistość. W stosunku do przyszłości charakteryzuje go brak wiary w postęp społeczny oraz w celowość życia i jego wartości. Chcąc szukać początków pesymizmu w kulturze europejskiej, warto wspomnieć o sceptykach, którzy obok stoików oraz epikurejczyków stanowili jeden z największych obrazów filozoficznych epoki hellenistycznej. Jednym z głównych przedstawicieli sceptycyzmu był grecki malarz żyjący około 376-286 r. p.n.e. – Pirron. Pirron „[…] zajął w filozofii postawę sceptyczną w przekonaniu, że ona jedna zapewni szczęście, zapewnia bowiem spokój, a szczęście jest w spokoju”[1]. Przekonania starożytnego filozofa o spokoju gwarantującym szczęście, nawiązują zapewne do szkoły stoickiej i jej głównego przedstawiciela Zenona z Kition (336-264 r. p.n.e.), który zakładał, że człowiek poprzez niezależność emocjonalną  powinien odciąć się od świata. Sposobem na pozyskanie spokoju jest niewzruszona postawa wobec tego wszystkiego, co przynosi los. I tak, jak empatia jest zdolnością do współodczuwania stanów emocjonalnych drugiego człowieka, tak stoicy afirmują stan zupełnej bezemocjonalności, nazywany dalej apatią. Człowiek powinien być panem samego siebie, odporny na skrajną euforię czy stany melancholijne. Podobnie sceptyk „[…] przekonawszy się, że jest niezdolny do rozstrzygania o jakiejkolwiek kwestii, nie zabiera głosu i ta powściągliwość zapewnia mu spokój”[2].

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. I)” »

Literatura – Filozofia – Kultura