Archiwum kategorii: Wywiady

O literaturze i sztuce cieszenia nie tylko. Rozmowa z Jackiem Dehnelem

[…] Cóż, wszyscy mamy przed sobą pół roku życia. To pół roku jest różnej długości, ale w gruncie rzeczy różnice są nieznaczne. Im szybciej wiemy, że jesteśmy materią skazaną na rozpad i przechodzenie w inne kształty, tym prędzej nauczymy się cieszyć tym, co mamy.

Z Jackiem Dehnelem rozmawia Mariusz Rakoski. 

Jacek Dehnel: ur. 1980 r. w Gdańsku, poeta, prozaik, publicysta i tłumacz, debiutował w 1999 r. tomikiem Żywoty równoległe, autor takich zbiorów, jak Wyprawa na południe, Ekran kontrolny czy Rubryki strat i zysków. Najbardziej znane dzieła prozatorskie: Lala, Rynek w Smyrnie oraz Balzakiana. Laureat licznych Nagród, m.in. Kościelskich oraz Paszportu Polityki. Wielokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Fot.: Cezary Rucki.

Jacek Dehnel: ur. 1980 r. w Gdańsku, poeta, prozaik, publicysta i tłumacz, debiutował w 1999 r. tomikiem Żywoty równoległe, autor takich zbiorów, jak Wyprawa na południe, Ekran kontrolny czy Rubryki strat i zysków. Najbardziej znane dzieła prozatorskie: Lala, Rynek w Smyrnie oraz Balzakiana. Laureat licznych Nagród, m.in. Kościelskich oraz Paszportu Polityki. Wielokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Fot.: Cezary Rucki.

Mariusz Rakoski: Panie Jacku, w wierszu „W Weronie” CK Norwida spadła z nieba łza dla Julietty i Romea czy, po prostu, kometa?

Jacek Dehnel: Zależy, kogo spytać. Cyprysy mówią, że łza, ludzie – że kamienie, czyli meteoryt to był, meteor może nawet, bo nie wiadomo, czy łupnął o ziemię, czy tylko błysnął. Z tezą, że kometa, spotykam się po raz pierwszy.

Tak, prawda, kto wie, czy „łupnął” o ziemię. Meteor, perseida…  powiedzmy, że kamień. Panie Jacku, zgadza się, że „różnie rożni mówią”, ale nie poznałem Pańskiej odpowiedzi. Według Pana – kamień czy łza to była?

I kamień, i łza. I nic. Bo przecież jest możliwe i to, że w ogóle Norwid nie widział żadnego błysku na niebie, tylko popatrzył sobie w błękit i pomyślał, że ładnie by mu to zagrało w wierszu. Albo z rymów mu to wyszło, bo czasem wychodzi. To jest jak w żydowskim dowcipie o mądrym rabinie. Przychodzą do niego dwaj skłóceniu ludzie, jeden opowiada swoją wersję, rabin mówi: „Masz rację”. Drugi na to: „Ależ, rebe!” i opowiada swoją wersję. Rabin: „Masz rację”. Na to trzeci mówi: „Rebe, jeden mówi jedno, drugi mówi co innego, nie mogą mieć obaj racji!”. A rabin: „I ty też masz rację”.

Z pewnością, mógł nie widzieć. Myślę, że siłą tego wiersza jest, powiedzmy, przestrzeń, wolność  interpretacyjna. Jak sam Pan powiedział, i kamień może to być, i łza… Śpieszę wyjaśnić, dlaczego naszą rozmową zacząłem od nawiązania do wiersza Norwida. W Pańskim tomie „Brzytwa okamgnienia” z 2007 roku odnajduję słowa, które mogą odsyłać do odwiecznego konfliktu klasycyzmu, nauki z romantyczną wizją świata. W wierszu „Big Splash” możemy przeczytać tak doniosłe, a przy tym tajemnicze wyznanie podmiotu lirycznego: „Coś gwiazdami obraca – lecz nie jest to czułość”. W takim razie: kto porusza naszymi, jak czytam w wierszu, „nitkami”? i kto zgotował nam Wszechświat, który został porównany do „trumny/ na wszystkie formy życia i nieżycie całe”? Wie Pan, żydowski dowcip i wymowny, i mądry(!), ale… brak odpowiedzi.

Continue reading “O literaturze i sztuce cieszenia nie tylko. Rozmowa z Jackiem Dehnelem” »

Prawo ateisty. Rozmowa z N. Sankari

Z Niną Sankari, wiceprezeską Koalicji Ateistycznej, filolożką rosyjską i mgr języka i cywilizacji po studiach na paryskiej Sorbonie, rozmawiamy m.in. o nadchodzących Dniach Ateizmu w Warszawie, polskich tradycjach ateizmu, wolności sumienia i krzyżowaniu przestrzeni publicznej. Rozmawiał: Mariusz Rakoski. 

Nina Sankari. Z wykształcenia lingwistka: filolożka rosyjska po studiach w b. ZSRR, mgr języka i cywilizacji francuskiej po studiach na paryskiej Sorbonie, mówi biegle pięcioma językami. Działaczka feministyczna i laicka, ateistka, racjonalistka, wolnomyslicielka z dużym doświadczeniem zawodowym i organizacyjnym we współpracy międzynarodowej. Informacja oraz zdjęcie: www.koalicjaateistyczna.pl

Mariusz Rakoski: W Warszawie odbędą się po raz kolejny Dni Ateizmu. Jest Pani jedną z inicjatorek tego kontrowersyjnego wydarzenia. Jak to się stało, że w państwie, w którym większość deklaruje wiarę w Boga (pomijając wyznanie), odbywa się tego rodzaju święto? Czy możemy powiedzieć, że organizacja Dni Ateizmu powstała na zapotrzebowanie naszego społeczeństwa?

Nina Sankari: Dni Ateizmu odbędą się w Warszawie dopiero po raz drugi. Trzy lata temu obył się tylko Marsz Ateistów i Rekonstrukcja egzekucji Kazimierza Łyszczyńskiego. Ale już wtedy planowaliśmy organizację kongresu, międzynarodowego wydarzenia, na którym ateiści mogliby porozmawiać o ważnych sprawach. Ważnych nie tylko dla naszego grona, ale dla społeczeństwa w ogóle: o sekularyzacji, ale także zagrożeniach ze strony fundamentalizmów religijnych w Europie i na świecie, o związkach pomiędzy miejscem religii w życiu publicznym a demokracją itd. W zeszłym roku udało się nam zorganizować taki kongres z szeregiem paneli, w których analizowano m.in. wpływ religii na sytuację kobiet, osób LGBT, ogólnie na prawa człowieka i obywatela, na funkcjonowanie demokracji. Byliśmy zaskoczeni wysoką frekwencją. Klub Księgarza nie był w stanie pomieścić wszystkich chętnych, część publiczności stała. W naszym wydarzeniu wzięli udział goście zagraniczni, w tym znany hinduski racjonalista Sanal Edamaruku, który musiał szukać schronienia w Europie po tym, jak zdemaskował fałszywy cud w kościele w Bombaju oraz Maryam Namazie, wybitna irańska ateistka i feministka, żyjąca na wygnaniu w Wielkiej Brytanii, współzałożycielka sieci Ex-Muslims na świecie. Nie zapomnę łez w jej oczach podczas oglądania inscenizacji ścięcia Kazimierza Łyszczyńskiego i potem jej płomiennego wystąpienia, w którym wspomniała o tzw. apostatach i bluźniercach w Iranie i innych krajach Islamu, którzy po dziś dzień płacą torturami i śmiercią za ateizm. W Polsce – kraju, który w ostatnim ćwierćwieczu zamienił państwowy ateizm na państwo wyznaniowe, funkcjonujące w obu przypadkach ze szkodą dla demokracji, postępująca klerykalizacja prawa i wszystkich dziedzin życia (politycznego, społecznego, a nawet ekonomicznego) – rodzi się wyraźne zapotrzebowanie nie tylko na antyklerykalizm, ale także na ateizm. Niebagatelny wpływ ma na to coraz większa liczba ujawnianych skandali finansowych i obyczajowych, w który zamieszani są ludzie Kościoła. W tym roku na Dni Ateizmu zarejestrowało się dwukrotnie więcej osób niż w zeszłym.

Continue reading “Prawo ateisty. Rozmowa z N. Sankari” »

„Rok w rozmowie” – J. Czechowicz [RECENZJA]

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem Jarosława Czechowicza jest zbiorem rzeczywiście – jak przekonuje krótka rekomendacja literaturoznawczyni Anny Marchewki – imponującym. Autorowi udało się dotrzeć do współczesnych pisarzy i publicystów oraz skłonić ich do rozmowy – rozmowy, podczas której prowadzący – jak czytamy w kolejnym blurbie – „wierci dziurę w brzuchu” (tym razem Marcin Wilk). Pozycje zareklamowały jeszcze dwa nazwiska – Robert Ostaszewski oraz Agnieszka Wolny-Hamkało. Pierwszy podkreśla ideę sensownej rozmowy w Roku, druga porównała dobór pytań i pytanych do małego śledztwa. I wszystko, wbrew celom okładkowych streszczeń, się zgadza. Gdyby jednak książce przyjrzeć się bliżej (owym krytycznym okiem) – nic się nie zgadza. 

Rok w rozmowie nie jest efektem, jak chcą tego co niektórzy komentatorzy (o zbiorze nie powstała jak dotąd rzeczowa recenzja), „amerykańskiego snu”, a Jarosław Czechowicz, obrazowo ujmując, nie urwał się z choinki. Autor od kilku lat prowadzi niezależnego bloga krytycznoliterackiego „Krytycznym okiem”, na którym dzisiaj możemy znaleźć bogaty i merytorycznie opracowany materiał z omówieniami i recenzjami literatury współczesnej. Wśród autorów piszących w tak zwanej blogosferze, prace J. Czechowicza wybijają się systematycznością, wnikliwością, dobrym smakiem (książki, które wymagają od czytelnika przynajmniej minimalnego wysiłku intelektualnego) oraz szczerością. Zwieńczeniem wieloletniej ciężkiej pracy jest zbiór wydany przez Simple Publishing (tytuł nie jest przypadkowy, odsyła do autorskiego bloga i cyklu „wywiad miesiąca”). Jarosławowi Czechowiczowi nie udało się „dotrzeć” do trzynastu nazwisk prozy i publicystyki. Rok w rozmowie jest uzupełnieniem ocen i interpretacji dotychczasowego dorobku recenzenckiego; jest paralelnym dialogiem między autorami, fikcją literacką a odbiorcami. Innymi słowy tak jak nie ma prawa istnieć uczeń bez swojego mistrza, tak spuścizna literacka nie może się obejść bez krytyki literackiej. Rok w rozmowie, cenne kompendium charakterów i poglądów, jest zatem konsekwencją stanu życia literackiego, a nie spełnieniem marzenia (cóż obchodzą nas czyjeś marzenia?).

Continue reading “„Rok w rozmowie” – J. Czechowicz [RECENZJA]” »

J. Czechowicz – „Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem”

Tekst: Mariusz Rakoski  

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Czechowicz J., Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem, Wydaw. Simple Publishing, Poznań 2014, s. 161

Na rynku wydawniczym ukazał się – nakładem Wydawnictwa Simple Publishing – zbiór rozmów Jarosława Czechowicza, autora popularnego bloga krytycznoliterackiego „Krytycznym okiem”. Na Rok w rozmowie składa się dwanaście rozmów z polskimi, bardziej lub mniej znanymi pisarzami. Trzynasta rozmowa stanowi swoisty bonus, nigdy wcześniej nie była publikowana na portalu autora.

Wszystkie rozmowy zostały przeprowadzone w 2013 roku. Ukazywały się w cyklu „Wywiad miesiąca” na stronie Jarosława Czechowicza. Dzięki determinacji, profesjonalnej i ciężkiej pracy autorowi udało się dotrzeć do ważnych nazwisk polskiej literatury współczesnej. W zbiorze znajdziemy m.in. wywiad z Joanną Bator, laureatką Nagrody Literackiej Nike w 2013 (za powieść Ciemno, prawie noc, Wydaw. W.A.B.), Justyną Bargielską, finalistką Nike za 2013 rok za tomik poezji Bach for my baby oraz nominowaną do Nagrody im. W. Szymborskiej; Ingą Iwasiów, profesor literatury (związana z Uniwersytetem Szczecińskim), krytykiem literackim, poetką i prozaiczką, znaną z funkcji redaktora naczelnego czasopisma „Pogranicza”, autorką powieści Bambino (nominacja do Nike) czy Ignacym Karpowiczem (nominacja do Paszportu Polityki oraz Nike). Na liście rozmówców „Krytycznym okiem” (blog kilka razy wyróżniony nominacją do „Literackiego bloga roku” oraz „Papierowego ekranu”) znalazły się również: Katarzyna Bonda, Piotr Czerwiński, Remigiusz Grzela, Anna Janko, Dawid Kornaga, Grzegorz Kozera, Kaja Malanowska, Marta Syrwid i Jacek Wangin.

ZWIASTUN PREMIERY 

Continue reading “J. Czechowicz – „Rok w rozmowie. Pisarze krytycznym okiem”” »