Cudowne lektury 2016 na nasze czasy wg Polskiej Sekcji IBBY

Polska Sekcja IBBY – Stowarzyszenie Przyjaciół Książek dla Młodych wyłoniła najlepsze propozycje artystyczne dla dzieci i młodzieży mijającego roku. Spośród 30 nominowanych dzieł członkowie jury literackiego i graficznego wyłonili 13 najpiękniejszych dzieł. Wśród laureatów znalazła się m.in. Klątwa dziewiątych urodzin Marcina Szczygielskiego.

Rozkładówka Wędrówka Nabu Jarosława Mikołajewskiego. książka wyrożniona w Konkursie IBBY. Tematyka: pożegnanie z dzieciństwem, ale także - lub przede wszystkim - obraz kryzysu humanitarnego naszych czasów. Fot.: materiały wydawnictwa Austeria.

Rozkładówka Wędrówki Nabu Jarosława Mikołajewskiego. Książka wyrożniona w Konkursie IBBY. Tematyka: pożegnanie z dzieciństwem, ale także (lub przede wszystkim) obraz kryzysu humanitarnego naszych czasów. Fot.: materiały wydawnictwa Austeria.

Nagroda IBBY przyznawana jest w dwóch kategoriach – literackiej i graficznej. W każdej wyłania po dwóch laureatów oraz wskazuje osiem (w tym roku aż dziewięć) wyróżnionych pozycji. Pierwsza edycja Nagrody IBBY odbyła się już w 1998 roku; główną nagrodę otrzymała wtedy Krystyna Michałowska (ilustratorka, związana z Naszą Księgarnią). Mimo że to 28. edycja IBBY, konkurs słabo jest znany wśród szerokich kół. A szkoda, bowiem Stowarzyszenie Przyjaciół Książek dla Młodych nagradza pozycje wyjątkowe. Można pytać – co mamy przez tę „wyjątkowość” rozumieć. Wystarczy wczytać się w kryteria nagrody oraz słowa Anny Czernow (prezeski Polskiej Sekcji IBBY), która zapewnia, że profesjonalne jury (na co dzień pracują w akademiach i piszą prace krytycznoliterackie), wybiera najpiękniejsze i najbardziej wartościowe dzieła. Wyznacznikiem „dobrej książki” – lub innego dzieła – dla członków jury (m.in. Irena Bolek, Maciej Skowera czy Jacek Friedrich) nie jest jej poczytność, komercyjna popularność czy, o dziwo, misja pedagogiczno-wychowawcza. Sama Czernow przekonuje, że mieszanie kryteriów nie jest dobrym pomysłem, dlatego, jak czytamy na oficjalnej stronie IBBY[1], pierwsze skrzypce odgrywa walor wysokoartystyczny: „Bierzemy pod uwagę jakość tekstu literackiego, to, czy jest dobrze napisany, czy narracja jest interesująco poprowadzona, czy świat przedstawiony i jego bohaterowie nie są wtórni i banalni. Podobnie jest w kategorii graficznej. Jury zwraca uwagę na to, czy książka jest innowacyjna, czy proponuje nowe rozwiązanie, czy jest wysokoartystyczną sztuką wizualną”[2]. Dodaje, że niekiedy decyzje jury spotykają się z krytyką, że poprzeczka została postawiona za wysoko, jednak Stowarzyszenie z uporem stawia na dzieła oryginale, pobudzające wyobraźnie, poszerzające horyzonty myślowe oraz skłaniające do refleksji. Z tego ideału, co podkreśla prezeska IBBY, nikt nie zamierza zrezygnować, i na takie ideały wszyscy liczą.

Continue reading “Cudowne lektury 2016 na nasze czasy wg Polskiej Sekcji IBBY” »

Nagroda Literacka Nike 2016 dla Bronki Nowickiej

Tegoroczną laureatką najważniejszej nagrody literackiej w Polsce została Bronka Nowicka za prozę poetycką Nakarmić kamień. Ceremonia wręczenia Nagrody odbyła się 2 października 2016 r. w bibliotece głównej Uniwersytetu Warszawskiego.

Fundatorem Nagrody jest Gazeta Wyborcza in Fundacja Agory

Fundatorem Nagrody jest Gazeta Wyborcza i Fundacja Agory.

Tomasz Fiałkowski, przewodniczący nagrody, mówił, że decyzja nie była łatwa. Wybór członków jury Nike był sporym zaskoczeniem: po pierwsze, wybrano debiut literacki; po drugie, Nakarmić kamień jest zbiorem prozy poetyckiej, gatunek, który w polskiej literaturze nie należy do najbardziej popularnych i często uprawianych form literackich; po trzecie, faworytem do statuetki była Magdalena Grzebałkowska – autorka bestsellerowej biografii Beksińscy. Portret podwójny – za książkę 1945. Wojna i pokój (Wydaw. Agora). Reporterska opowieść o wojnie została zauważona i nagrodzona przez czytelników „Gazety Wyborczej”: „To najlepsza nagroda Nike – Nike Serca. Od czytelników, którym chciało się wysłać głos i napisać uzasadnienie, chapeau bas. Ja bym tego nie zrobiła, jestem leniwa” – powiedziała Grzebałkowska. W przemowie literatki nie zabrakło „kobiecego” akcentu w sprawie tak zwanych czarnych protestów: „Chciałabym zadedykować tę nagrodę wszystkim kobietom w Polsce […]. Żyjemy teraz w trudnych czasach, zróbmy jutro to, co mamy zrobić. Jestem dzisiaj ubrana prawie na czarno. XIX wiek się skończył, badania naukowe dowodzą, że kobiety mają mózgi i potrafią za siebie decydować”.

Przewodniczący jury chwalił „zdyscyplinowaną kompozycję” Nakarmić kamień, książki o wchodzeniu dziecka w świat dorosłych, doświadczeniu cudzej śmierci, o cielesności i przekraczaniu rozmaitych granic: „Jest w niej groteska i wizyjne obrazy, jest całkiem dosłowna przemoc i rodzinna psychomachia, jest wyrazistość, niemal dotykalność wykreowanego przez autorkę dziecięcego uniwersum” – uzasadniał Fiałkowski. Sama zaś laureatka mówiła: „»Nakarmić kamień« wyrasta z poczucia niemożliwości objęcia całego świata, poznania każdej ludzkiej historii czy zagłębienia się w ludzką pamięć. Tego poczucia szczególnie mocno doznajemy jako dzieci, bo wtedy zyskujemy świadomość, wyodrębniamy się z całości, którą jest świat. Temu wyodrębnianiu się towarzyszy smutek – i smutek jest filarem, na którym opiera się ten tom”[1].

Continue reading “Nagroda Literacka Nike 2016 dla Bronki Nowickiej” »

Festiwal Filmowy w Gdyni 2016 z politycznymi akcentami

Podczas tegorocznej ceremonii rozdania nagród (24 września br.) poznaliśmy nie tylko najlepsze filmy 2015 roku. Nie mniej emocji spowodowały wystąpienia laureatów, którzy aluzyjnie komentowali bieżący klimat polityczny w kraju. Oliwy do dyskusji dolał sam Wojciech Smarzowski, który nie przyjął nagrody specjalnej od Jacka Kurskiego, prezesa TVP, za film Wołyń.

Filmowa rodzina Beksińskich. Kadr z filmu. Fot./screen: zwiatun filmu, YouTube

Filmowa rodzina Beksińskich. Kadr z filmu. Fot./screen: zwiatun filmu, YouTube

Najważniejsza nagroda – Złote Lwy –  powędrowała do 32-letniego reżysera-debiutanta Jana P. Matuszyńskiego za film Ostatnia rodzina.  Obraz Matuszyńskiego, Leszka Bodzaka i Anety Hickinbotham (producenci) przywołuje życie rodziny Beksińskich. Film jest nie tylko autentycznym świadectwem pamięci po polskim malarzu (Zdzisławie) i jego synu (Tomaszu). Ostatnia rodzina to przede wszystkim wnikliwy obraz trudnych rodzinnych relacji, w których miłość przeplata się z taką samą intensywnością, co niepokojące pragnienie śmierci (wspomnieć choćby pierwsze sekwencje filmu – obrazy wiszące na ścianach powodujące dreszcze i późniejsza rozmowa o śnie babci Beksińskiej o śnie, w którym to umiera wnuczek, Tomasz). Film o tragicznych losach rodziny zdobył łącznie cztery statuetki. Oprócz Złotego Lwa ostatnia rodzina triumfowała w kategoriach: nagroda publiczności, najlepsza pierwszoplanowa rola żeńska (Aleksandra Konieczna) oraz najlepsza pierwszoplanowa rola męska (Andrzej Seweryn).

Wielkim wygranym tegorocznej edycji Festiwalu został również Tomasz Wasilewski – jego trzeci film (po W sypialni i Płynących wieżowcach) Zjednoczone Stany Miłości zdobył najwięcej statuetek: za najlepszą reżyserię (T. Wasilewski), najlepszą drugoplanową rolę męską (Łukasz Simlat), najlepszą drugoplanową rolę żeńską (Dorota Kolak), montaż (Beata Walentowska) oraz kostiumy (Monika Kaleta). Film Zjednoczone Stany Miłości (laureat Srebrnego Niedźwiedzia na 66. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie) opowiada o czterech kobiet z niewielkiego miasteczka, które stawiają czoła nie tylko politycznym przemianom u schyłku 1989 roku, ale także własnym oczekiwaniom i słabościom. Reżyser, stawiając kobiety w obliczu transformacji, pyta nie tylko, czym jest spełnienie dla kobiet, ale także: czy takie jest możliwe. Obok dziejowej przemiany bohaterki odczuwają potrzebę zmiany swojego dotychczasowego życia, bowiem, jak podkreślał wiele razy reżyser, pierwsze skrzypce w Zjednoczonych Stanach Miłości grają emocje, potrzeby i poczucie egzystencjalnego braku. W głównych rolach wystąpiły m.in. Julia Kijowska, Dorota Kolak i Marta Nieradkiewicz (znana z Płynących wieżowców).

Największym przegranym Festiwalu – lub niedocenionym – był Wojciech Smarzowski (znany z takich filmów, jak Wesele, Dom zły czy Pod Mocnym Aniołem). Najnowszy obraz reżysera – Wołyń – triumfował w dwóch technicznych kategoriach (najlepsze zdjęcia dla Piotra Sobocińskiego jr. oraz za najlepszą charakteryzację dla Ewy Drobiec). Ostatnią statuetkę na konto Wołynia zapisała Michalina Łobacz, zwyciężczyni w kategorii za najlepszy profesjonalny debiut aktorski. (Aktora podczas „dziękczynnej” przemowy popisała się wyjątkowo niesmacznym żartem: „Po trupach do… nagrody”, stwierdziła dalej, że praca na planie Wołynia była bardzo… wesoła!). Wołyń, określany dramatem historycznym, został przez prasę okrzyknięty „przełomowym i do bólu prawdziwym” – jest to film, przed którym może się otworzyć międzynarodowa sława na miarę Idy Pawła Pawlikowskiego (Oskar za najlepszy film nieanglojęzyczny; pierwsza taka nagroda dla polskiego filmu). Zdaniem Wojciecha Smarzowskiego Wołyń nie może być traktowany jak podręcznik do historii[1] (mimo że obraz był konsultowany przez historyków zajmujących się tematem rzezi wołyńskiej). Wydarzenia z lat 1943-44 na Wołyniu mają być przestrogą dla tych, którzy w imię wyższości swojego narodu sięgają po kije bejsbolowe (ludobójstwa na ludności polskiej dokonali ukraińscy nacjonaliści). Zdaniem Henryka Wujca, działacza opozycji w czasach PRL, film jest i prawdą, i przestrogą: „Film pokazuje prawdziwy obraz. Jest pewną przestrogą. Pokazuje, że nie możemy iść drogą rosnącej nienawiści. Nie ma innego sposobu dążenia do pojednania. Najpierw musi być mówienie prawdy”[2].

Continue reading “Festiwal Filmowy w Gdyni 2016 z politycznymi akcentami” »

Europejskie Nagrody Filmowe 2016

Body/Ciało Małgorzaty Szumowskiej powalczy o statuetkę People’s Choice Award – wyróżnienie przyznawane jest przez internautów. Głos na film polskiej reżyser można oddawać na oficjalnej stronie Nagrody. 29. edycja Europejskich Nagród Filmowych odbędzie się 10 grudnia br. we Wrocławiu. Ceremonia ma uświetnić obchody Europejskiej Stolicy Kultury w stolicy woj. dolnośląskiego.

Film Młagorzaty Szumowskiej walczy o Nagrodę Publiczności. Fot.: screen/ europeanfilmawards.eu

Film Młagorzaty Szumowskiej walczy o Nagrodę Publiczności. Fot.: screen/ europeanfilmawards.eu

Body/Ciało Małgorzaty Szumowskiej, określany i dramatem psychologicznym, i komediodramatem, powstał na podstawie autorskiego scenariusza we współpracy z byłem mężem reżyserki – Michałem Englertem. Film opowiada historię cynicznego i apetycznego prokuratora Janusza Koprowicza (w tej roli Janusz Gajos) i jego córki Olgi (Justyna Suwała), która zmaga się z depresją po stracie bliskiej osoby. Oboje poznają terapeutkę Annę (Maja Ostaszewska), która przekazuje im tajemniczą wiadomość z zaświatów – konfrontuje ze sobą ciało biologiczne, namacalne i to „niemożliwe”, astralne. W filmie nakładają się płaszczyzny „fizyczności” i „metafizyczności”, problem anoreksji sąsiaduje z poglądami ruchu New Age (według członków tego nurtu ludzkość czeka na Nową Erę, na wiek złoty i kres wszelkich religii); Body/Ciało to również obraz relacji ojciec-córka, którzy weryfikują swoje poglądy na życie i śmierć. Znajdujemy w nim także liczne odwołania do współczesnych wydarzeń w Polsce (np. śmierci Zdzisława Beksińskiego i Madzi ze Sosnowca).

ZAGŁOSUJ NA BODY 

Film Małgorzaty Szumowskiej zdobył wiele nagród krajowych i zagranicznych. Na 40. Festiwalu Filmowym w Gdyni triumfował w czterech kategoriach (w tym Złote Lwy za najlepszy film 2015 r.), tyle samo statuetek otrzymał podczas ceremonii Polskich Nagród Filmowych Orły (za najlepszy film roku, za pierwszoplanową rolę męską i kobiecą oraz reżyserię). Ukoronowaniem artystycznego geniuszu filmu był Srebrny Niedźwiedź na festiwalu Berlinale oraz nagroda Europejskiej Akademii Filmowej za montaż dla Jacka Drosio (więcej o filmie w tematach polecanych).

Continue reading “Europejskie Nagrody Filmowe 2016” »