Archiwum kategorii: Reportaże – Eseje

„Jak Polacy Niemcom Żydów mordować pomagali” – S. Zgliczyński

Zgliczyński S., Jak Polacy Niemcom mordować pomagali, Wydaw. Czarna Owca, Warszawa 2013

Zgliczyński S., Jak Polacy Niemcom mordować pomagali, Wydaw. Czarna Owca, Warszawa 2013

Najnowsza książka Stefana Zgliczyńskiego, publicysty, dyrektora edycji polskiej miesięcznika „Le Monde diplomatique” i autora rozprawy Antysemityzm po polsku (2007), po raz kolejny rozdrapuje, jeszcze nie zagojone po Złotych żniwach J. Grossa, rany polskiego antysemityzmu i ożywia dość dobrze znany ból moralnej zapaści i kryzysu duchowego II RP. Jak Polacy Niemcom Żydów mordować pomagali (2013) jest, po pierwsze, sprawnym esejem publicystyczno-historycznym. Po drugie: stanowi wyczerpujące kompendium wiedzy na temat polskiego antysemityzmu. Autor powołuje się na fakty, udokumentowane i porażające przykłady (akta sądowe, relacje świadków, zapisany w polskich periodykach antysemityzm i etc.), że Polacy nie tylko Żydom udzielali pomocy, ale również dołączyli do szalejącej, antysemickiej i ksenofobicznej zawieruchy Europy XX wieku.

Continue reading “„Jak Polacy Niemcom Żydów mordować pomagali” – S. Zgliczyński” »

O narcyzmie naszym

"Narcyz" (olej na płótnie) M. Caravaggia (XVI w.).

„Narcyz” (olej na płótnie) M. Caravaggia (XVI w.).

W życiu bardzo często spotykamy się z określeniem „narcyzmu”, kojarzonym najczęściej (z klinicznego punktu widzenia) z pewnym stanem chorobowym. Mnie jednak interesuje narcyzm jako zjawisko kulturowe i swoisty obraz kondycji współczesnego człowieka.

O bogach

Nie jest tajemnicą, że mity spełniały w starożytnych cywilizacjach wiele użytecznych funkcji. Odpowiadały nie tylko o powstaniu świata i bogów, ale często za pomocą symbolu i wymownej historii wyjaśniały stałe skłonności człowieka. Nieraz mity stanowiły swoistą, legendarną literaturę moralizującą, parenetyczną – opowiadaną lub czytaną ku przestrodze; takim też mitem jest nieszczęśliwa historia Narcyza, niezwykle pięknego młodzieńca, który cały swój czas poświęcał na polowanie i wyprawy w knieje.

Continue reading “O narcyzmie naszym” »

O miłości. Teorie filozoficzno-teologiczne (od Platona do Fromma)

Czym jest miłość? Właściwie niewiele o niej wiemy, gdyż – posłużę się porównaniem Andrzeja Sapkowskiego – „[…] z miłością jest jak z gruszką. Jest słodka i ma kształt. Spróbuj zdefiniować kształt gruszki”. Z drugiej strony miłość nie zawsze jest słodka, czasami cierpka, i jak gruszka może stanąć w gardle. Jedno natomiast wiemy – miłość jest specyficznym archetypem tak często podejmowanym w literaturze, filozofii i innych sztukach, bowiem przy całym znoju ludzkiego życia – pragniemy miłości, tęsknimy za nią. Tęsknimy za utraconą krainą wiecznej szczęśliwości…

Tanatos (zło, egoizm) walczący z Erosem (dobro, miłość). W mitologii greckiej Eros wyłonił się z Chaosu jako siła rozmanżania.

Platońska teoria dwóch erosów

Starożytny filozof założył, że w człowieku ścierają się ze sobą dwie siły. Jedna z nich uszlachetnia (Eros) i wynosi człowieka na wyższy poziom poznania; druga natomiast skłania do działań egoistycznych (Tanatos).

Continue reading “O miłości. Teorie filozoficzno-teologiczne (od Platona do Fromma)” »

Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Dwutomowy zbiór esejów i szkiców literackich Jerzego Stempowskiego.

Konflikt między sztuką dla sztuki a sztuką zaangażowaną i masową w sposób szczególny zajmował Pawła Hostowca, który w swoich esejach wykazał ubezwłasnowolnienie pisarzy skazanych na kapitalizm, komercję i… maszyny drukarskie. I właśnie o tym w kolejnej odsłonie wątków pesymistycznych i katastroficznych w dorobku literackim wybitego polskiego eseisty XX wieku – Jerzego Stempowskiego (ps. Pawła Hostowca).

O cudownej symbiozie literatury z maszyną

Continue reading “Pesymizm i katastrofizm w twórczości Jerzego Stempowskiego (cz. II)” »